NLP WORLD

Narzędzie komunikacyjne do dokładniejszego zrozumienia przekazu słownego, wypowiadanego przez drugiego człowieka w NLP nazywamy metamodelem, czyli jest to zestaw pytań, które mają na celu rozszyfrowanie i sprecyzowanie zawartych w przekazie informacji, poprzez analizę pominięć (usunięć), uproszczeń (zniekształceń) i uogólnień (generalizacji), dzięki którym uzyskujemy pełniejszy obraz wypowiedzi, przez co komunikacja ma sens.

Język, którego używamy jest bardzo ograniczony, ponieważ za jego pomocą nie jesteśmy w stanie 100% odzwierciedlić przebiegu procesów myślowych zachodzących w naszym umyśle, dlatego też nasza mowa jest tylko pewnym jego przybliżeniem.

Istnieją dwa poziomy języka, pierwszym z nich jest :

- struktura głeboka, jest to znaczenie wypowiadanych przez nas komunikatów, w skład których wchodzą informacje, które nie są przez nas odbierane na poziomie świadomym, istnieje ich niemalże nieskończona ilość
- drugim poziomem jest, struktura powierzchowna, są to wszystkie rzeczywiste przekazy słowne wypowiadane do siebie i innych ludzi, po wcześniejszym ich odfiltrowaniu, poprzez pominięcia, zniekształcenia oraz uogólnienia

W trakcie trwania procesu przetwarzania informacji ze struktury głebokiej do powierzchownej języka wyróżnić możemy trzy etapy. Pierwszym z nich wyselekcjonowanie informacji z poziomu głebokiego, które chcemy przekazać, znaczna ich część jest po prostu pomijana, drugim etapem jest uproszczenie, co pociąga za sobą ich zniekształcenie i końcowym etapem jest ich uogólnienie. Czyli inaczej rzecz ujmując metamodel jest to system, który pozawala wydobyć informację z poziomu głębokiego na powierzchnię, na której zachodzi proces komunikacyjny.

Pominięcia (usunięcia) podzielić można na :

- podstawowe, zdanie "Wczoraj jedliśmy obiad", w tym zdaniu jest mnóstwo ukrytych informacji w strukturze głębokiej, aby je sprecyzować wystarczy zapytać "z kim jadliście, o której godzinie, gdzie?" itp.
- porównanie, bardzo często występujące w reklamach, np. "Proszek do prania X jest znacznie lepszy od proszku Y", "Warszawa jest ładniejsza od Krakowa", wyjaśniamy je za pomocą pytania "od czego?, w czym?,w porównaniu do czego?", padająca odpowiedź - "bo ja tak uważam", pytanie kasujące może brzmieć, "Czy wszystko, co ty uważasz za prawdę, w rzeczywistości zawsze się nią okazuje?", albo "A czasem się mylisz?"
- nieokreślony rzeczownik, np. zdanie "Wszystkie psy są groźne", aby uzyskać więcej informacji, które są ukryte w tym przekazie zadać możemy następujące pytanie, "Jakie psy, jakiej rasy?", "Co to znaczy groźne?" i tak dalej. Chcąc w bardzo prosty sposób skasować takie przekonanie, możemy zapytać "Skąd wiesz?", "Kto ci o tym powiedział?". Odpowiedż może brzmieć np. bo tak słyszałem, kolega mi powiedział. Kontynując możesz zapytać np. "Czy wierzysz we wszystko, co mówią ci koledzy, lub we wszystko co słyszysz? "W tym momencie takie przekonanie zostaje rozsypane.
- brak wskaźnika odniesienia, np. zdanie "Zostałem tutaj oszukany", w takim zdaniu sprawca zdarzenia zostaje poza nawiasem, jest nieokreślony. Tak sformułowane zdanie odbiera całkowitą kontrolę nad sytuacją, jak np. "Los się do mnie uśmiechnął", co zakłada, że to los, ma nad tobą kontrolę, a nie ty nad nim, więc należy unikać tego typu zdań. Bardzo dobrym sposobem na rozbrojenie tak sformułowanego zwrotu będzie zadanie pytania "Kto dokładnie?"
- nieokreślony czasownik np. "Oni mnie rozśmieszyli", aby uzyskać większą ilość informacji określającej czynność, możemy zapytać : "w jaki sposób?, czym?, kiedy?"

Uproszczenia (zniekształcenia) dzielimy na :

- nominalizacja, jest to przymiotnik lub czasownik zamieniony na rzeczownik, jeśli nie możemy dotknąć, zobaczyć, usłyszeć, jeżeli nie ma smaku, ani zapachu wówczas mamy doczynienia z nominalizacją, np. słowo miłość. Niezbyt łatwo jest cokolwiek zrobić z rzeczownikiem, można go zamienić na czynność, w której mamy do czynienia z akcją, co spowoduje, że będziemy mieli ułatwione zadanie, a zatem zamieniamy miłość na czasownik kochać, co w tym kontekście oznacza, że jest to stan aktywny, więc musi być jakiś ruch, tego się nie ma tylko się to robi. pytania, np. "kogo kochasz? jak długo? jak to robisz?"
- czytanie w myślach, umiejętność ta bazuje na tym, że osoba ją posiadająca jest w stanie rozpoznać co ktoś inny myśli, bądź czuje w określonym momencie. Jest to umiejętność odczytywania pozawerbalnych sygnałów, które odbiera nasza nadświadomość, jakoże jest to umiejętność można się jej nauczyć. Jak rozsypać czujeś przekonanie na temat np. naszego samopoczucia, kiedy mówi do nas "Widzę, że jesteś smutny", pytając "Na jakiej podstawie tak twierdzisz?", bo widze, może paść odpowiedź, respuesta, "Widzisz moje stany emocjonalne, a gdzie zgubiłeś czapeczke, pelerynke, półksiężyc na głowie i szklaną kulke magiczną?"
- nadinterpretacja, taka sytuacj ma miejsce, kiedy dwa zupełnie różne komunikaty, zostają wypowiedziane w sposób wskazujący na ich jednoznaczność, np. nie uśmiechasz się, z pewnością nie jesteś szczęśliwy. Taki wzór kwestionujemy pytaniem, "Dlaczego to, że się nie uśmiecham, ma oznaczać, że jestem nieszczęśliwy?", albo "Jak jedno może wynikać z drugiego?", czy "Co ma piernik, do wiatraka?"
- sugestie, z tą sytuacją mamy do czynienia, kiedy pierwsza część wypowiedzi spowoduje określoną reakcję na jej drugi człon, pomimo braku logiczneg powiązania ze sobą i tak np. to, że czytasz teraz te słowa spowoduje Twój uśmiech
- anonimowy autorytet, opiera się na badaniach lub przeprowadzonych ankietach, pytania rozsypujące takie przekonanie to np. "Kto tak twierdzi?", "Na jakiej podstawie?", "Jakie badani?", "Jakie ankiety?"

Uogólnienia (generalizacje), mówimy o nich wtedy, gdy wybierając jedno konkretne doświadczenie przekładamy je na wszystkie inne konteksty, gdyby nie było uogólnień za każdym razem musiałbyś się uczyć od nowa chodzić, mówić, pisać, czy otwierać drzwi, a tak, kiedy dostajesz długopis do ręki, widzisz drzwi lub wstajesz rano, masz już pewną wizję i wiesz w jaki sposób masz się zachować. W skład generalizacji wchodzą :

- blokady i ograniczenia, są to zwroty, które określają, co jest możliwe lub niemożliwe do osiągnięcia, bądź co można lub nie można robić według osoby je wypowiadające. Jako przykład przytoczyć możemy zdanie typu "Nie możliwe jest nauczenie się bardzo szybko języka angielskiego", pytanie do rozsypania takiego przekonania może brzmieć, "A kto tak twierdzi?", "Skąd wiesz?" lub "Co cię powstrzymuje przed tym?", "A co by się stało, gdybyś mógł?".
- mobilizatory, są to wypowiedzi mające na celu zakomunikowanie konieczności podjęcia jakiegoś działania, np. "Po stracie bliskiej osoby powinienem cierpieć przynajmniej kilka miesięcy", do rozsypania takiego przekonania posłużyć mogą pytania typu "A kto ci każe?", lub "A co mogłoby się stać, gdybyś tego nie zrobił, gdybyś nie musiał?"
- liczebniki uniwersalne, charakterystyczne dla nich słowa to zawsze, wszędzie, każdy, żaden, nigdy, np. "Każdy facet to świnia", "Zawsze spotyka mnie porażka?", "Wszędzie są tacy sami ludzie", "Każda kobieta leci na kase", aby rozsypać takie przekonanie możesz zapytać "Skąd wiesz?", "Czy byłeś wszędzie?", "Czy znasz wszystkich facetów, wszystkie kobiety?"
- presupozycje, są to założenia, które z góry trzeba zaakceptować jako prawdziwe, aby porozumienie miało sens. Jako przykład możemy posłużyć się zdaniem "Wczoraj jedliśmy obiad", aby to zdanie było przez nas uznane musi istnieć coś takiego jak obiad, musicie umieć jeść, musi być miejsce, w którym jedliście obiad. Pytanie "Dlaczego ty jesteś taki przygnębiony?". Jeżeli będziesz próbował odpowiedzieć na to pytanie, jesteś stracony, ponieważ przyjmujesz negatywną sugestię, że jesteś przygnębiony. To, co należy zrobić w takiej chwili, to zadać pytanie "Na jakiej podstawie tak sądzisz?" wyprowadzając z tej sytuacji. Innymi rodzajami presupozycji są tak zwane pozorne wybory np. "Czy myślisz o tym, aby zapłacić kartą kredytową, czy gotówką?", "Czy masz ochotę pójść jutro ze mną na kawę czy herbatę?". Zauważ, że jakąkolwiek odpowiedź w tych dwóch przypadkach uzyskasz zawsze będzie na Twoją korzyść.

Wykorzystując metamodel nie zadajemy pytań "Dlaczego?", ponieważ wartość informacji, jakie dzięki nim uzyskamy będzie miała bardzo znikomą wartość. To, co usłyszymy w odpowiedzi na nie będzie jedynie próbą usprawiedliwienia jakichś określonych zachowań, bądź wyjaśnieniami, które w gruncie rzeczy niewiele nam dadzą.

Metamodel jest doskonałym instrumentem do uzyskiwania głębszego wglądu w sytuację, poprzez gromadzenie dodatkowych informacji, co w konsekwencji pozwoli nam na zlokalizowanie i usunięcie ram myślowych naszego rozmówcy i nas samych. Pierwszą rzeczą, którą do której możemy wykorzystać metamodel jest nasz wewnętrzny dialog, jeżeli mówi on rzeczy, które hamują nasz rozwój, bądź sprawiają, że brakuje nam wiary we własne siły, to już wiemy, co z tym zrobić, procedura znajduje się powyżej.